Yaş hadlerinin uygulanmasında, prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadlerinin esas alınacak.

Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, sigortalılara yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için 30 Nisan 2008 tarihinden sonra sigortalı olan, kendi adına bağımsız çalışan 58 yaşını doldurmuş kadınlarla 60 yaşını doldurmuş erkekler için en az 9000 gün, hizmet akdiyle çalışanlar için ise en az 7200 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekecek.

5510 SAYILI KANUNUN 4. MADDESİNİN A VE B BENDLERİ :

Sigortalı sayılanlar

MADDE 4- Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,

b) Köy ve mahalle muhtarları, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlar,

3) Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,

Uygulamanın uzatılması; 29 Ocak 2010 tarihinde TBMM ‘de kabul edilen 5951 sayılı Kanunun 10. Maddesiyle, 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve  stihdamın Tesviki ile Bazı Kanunlarda Degisiklik Yapılması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “31/12/2009” ibaresi “31/12/2012” seklinde ve 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan “31/12/2004 tarihine kadar tamamlananlar için 31/12/2009” ibaresi “31/12/2007 tarihine kadar tamamlananlar için münhasıran 4 üncü maddenin uygulaması açısından 31/12/2012” seklinde degistirililerek yapıldı.

Bilindiği üzere, 5084 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülmekte iken 31.12.2009 tarihinde süresi dolan uygulamaya göre;

Kanun kapsamındaki il ve ilçelerde, 01.04.2005 tarihinden itibaren yeni işe başlayanlar ile 01.04.2005 tarihinden önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, bu il ve ilçelerdeki işyerlerinde en az on işçi çalıştırmaları koşuluyla istihdam ettikleri tüm işçilerin prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hissesinin organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki işyerlerinde tamamını, diğer yerlerdeki işyerlerinde ise % 80’i tutarında sigorta primi işveren hissesi hazinece karşılanmaktaydı.

Ancak bu tutar işçi sayısı ile prime esas kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarının çarpımı sonucu bulunarak değer üzerinden organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki işyerlerinde tamamını, diğer yerlerdeki işyerlerinde ise % 80’ini aşamayacak.

Diğer taraftan, işveren hissesine ait primlerin Hazine’ce karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kurum’a verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin işçi hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şart.

Kanuna göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazine’ce Kurum’a yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilmekteydi.

5951 SAYILI KANUNUN TAM METNİNİ PDF FORMATINDA İNDİREBİLİRSİNİZ >>>>>

Konuya ilişkin değişiklik geçici 8. Maddede yer alan 2008 ve 2009 yılları I,barelerine 2010 yılının da eklenmesiyle gerçekleştirildi.

Değişiklik sonrası madde metni aşağıdaki gibi oldu:

Geçici Madde 8 – (Ek madde: 18/02/2009-5838 S.K./1.mad)( 5951 Sayılı K. Md. 6 )

2008, 2009 ve 2010 yıllarında kısa çalışma için yapılan başvurulara münhasır olmak üzere, ek 2 nci maddenin ikinci fıkrasında kısa çalışma için öngörülen azami üç aylık süre, altı ay olarak uygulanır; üçüncü fıkrasında öngörülen kısa çalışma ödeneği miktarı % 50 oranında artırılarak ödenir ve kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler, başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülmez. Bu maddenin yayımı tarihinden önce uygunluk tespiti yapılan kısa çalışma başvurularında süre, işverenin talebi halinde aynı şartlarla ve bu maddede öngörülen süreyi aşmamak kaydıyla uzatılır.

Bu maddede öngörülen ödenek miktarı aynı kalmak kaydıyla, kısa çalışma süresini altı ay daha uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Ancak, bu dönemde kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler, başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür.

5951 SAYILI KANUNUN TAM METNİNİ PDF FORMATINDA İNDİREBİLİRSİNİZ >>>>>

Küçülme yolunu seçen bazı işletmeler, mevcut işlerini mümkün olan en az personelle ya da en az çalışma zamanında gerçekleştirmeye çalışıyorlar. Bu yolu tercih etmek durumunda kalanların özellikle çalışma zamanlarındaki azaltmaları doğru işletmelerinde fayda var.

Şöyleki, personelin 30 günden az çalıştırılmsı durumunda buna ilişkin bazı bildirimlerin de ayrıca yapılması zorunlu. Aksi takdirde idari para cezası ve ek prim ödeme yükümlülükleriyle karşılaşmak kaçınılmaz.

Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden az çalıştıklarını ispatlayan belgelerin işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesine eklenmesi şarttır.

Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde Kurum’a verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurum’ca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesinin Kurum’ca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.

EKSİK GÜN BİLDİRİMİNE İLİŞKİN KANITLAYICI BELGELER NELERDİR ?

Ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin kanıtlayıcı belgeler şunlardır:

1) Kurum’ca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatlı olduğunu gösteren raporu,
2) Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,
3) Disiplin cezası uygulaması, gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeleri,
4) Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi,
5) İşverenin imzasını da taşıyan puantaj kayıtları,
6) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği

İşverenler ( kamu ve toplu sözleşmeli işçi çalıştıranlar hariç ) ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların eksik çalıştıklarını ispatlayan belgeleri aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğü’ne elden verilmesi veya aynı süre içinde iadeli taahhütlü ya da taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmektedir.

EKSİK GÜN BİLDİRİMİ HALİNDE BAŞINIZA NE GELİR ?

Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurum’a verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurum’ca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait primler Kurum’ca re’sen tahakkuk ettirilerek, tahsil edilmektedir.

Eksik bildirilen günlere ilişkin ek nitelikteki prim belgelerinin Kurum’un konuyla ilgili yazısının tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde verilmesi halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

Ek nitelikteki prim belgelerinin Kurum’ca re’sen düzenlenmesi halinde ise, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.

Sonuçta, ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden az çalıştıklarını ispatlayan belgelerin işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesine eklenmesi zorunludur. Dolayısıyla, sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde Kurum’a verilmesi zorunludur ve dikkatten kaçırılmaması gerekir.

1- Gençlerin ve Kadınların İşveren Sigorta Primlerinin Fondan Karşılanması:

18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile yaş şartı aranmaksızın 18 yaşından büyük kadınlardan;

01.07.2008 tarihinden önceki altı aylık dönemde prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olması şartıyla, 01.07.2008 tarihinden önceki bir yıllık dönemde işyerine ait prim ve hizmet belgelerinde bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave olarak 01.07.2008 tarihinden itibaren bir yıl içinde işe alınan ve
fiilen çalıştırılanlar için; 506 sayılı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin;

a) Birinci yıl için yüzde yüzü,
b) İkinci yıl için yüzde sekseni,
c) Üçüncü yıl için yüzde altmışı,
d) Dördüncü yıl için yüzde kırkı,
e) Beşinci yıl için yüzde yirmisi,
İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.

İşveren hissesine ait primlerin İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu maddeye göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, İşsizlik Sigortası Fonundan Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir.

Bu madde hükümleri;

a) Mevcut ve faaliyette bulunan işyerlerinin devredilmesi, birleşmesi, bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi hallerde yeni işe başlama olarak değerlendirilmez.
b) Mevcut bir işyerinin kapatılarak; değişik bir ad veya unvan ya da bir iş birimi olarak aynı faaliyette açılması veya çalışan sigortalıların bütün olarak devredilmesi halinde, bu işyerleri hakkında uygulanmaz.
c) Yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi ek bir kapasite ve istihdam artışına neden olmayan, sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan işlemler hakkında
uygulanmaz.
d) 506 sayılı Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimler sonucunda çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği tespit edilen işyerleri hakkında bir yıl süreyle uygulanmaz.
e) 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan hizmet ve yapım konulu işyerlerine yönelik işyerleri hakkında uygulanmaz.

Bu maddeyle düzenlenen destek unsurundan diğer ilgili mevzuat uyarınca ayrıca yararlanmakta olan işverenler; aynı dönem için ve mükerrer olarak bu destek unsurundan yararlanamaz. Bu durumda, işverenlerin tercihleri dikkate alınmak suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak yapılır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenmekte olup, kanunun yürürlülük tarihi 01.07.2008 tarihidir.

2- Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primlerinin Kısmen Hazinece Karşılanması:

İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalıların malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanacaktır.

İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için,

– İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri,
– Sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süresinde ödemeleri,
– Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması şarttır.

Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını tecil ve taksitlendiren işverenler ile Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması devam edenler için bu fıkra hükmünden yararlandırılır. Bu fıkrayla düzenlenen destek unsurundan diğer ilgili mevzuat uyarınca ayrıca yararlanmakta olan işverenler aynı dönem için ve mükerrer olarak bu destek unsurundan yararlanamaz. Bu durumda, işverenlerin tercihleri dikkate alınmak suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak yapılır. Bu Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği tespit edilen işverenler bir yıl süreyle bu fıkrayla sağlanan destek unsurlarından yararlanamaz.

Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenecek olup, kanun yürürlük tarihi 01.10.2008′ dir.

3- İki teşvik uygulamasının karşılaştırılması ve tercih;

A) İstihdamın arttırılmasına yönelik gençlerin ve kadınların işveren sigorta primlerinin fondan karşılanmasında, iki önemli şart bulunmaktadır.

1- 01.07.2008 tarihinden önceki altı aylık dönemde prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olması,
2- 01.07.2008 tarihinden önceki bir yıllık dönemde işyerine ait prim ve hizmet belgelerinde bildirilen ortalama sigortalı sayısına ilave işçi çalıştırılması,

Yukarıda yeralan iki şart ile ilave istihdamın teşvik edilmesi amaçlanmıştır.

Örneğin; 01/07/2007-30/06/2008 tarihinde ortala işçi sayısı 120 kişi olan biş işletmenin, 2008 / Temmuz dönemine çalışan işçi sayısı 130 kişi olup, Temmuz döneminden sonra işe alacağı kanunun tarif ettiği genç ve kadın işçiler için işveren sigorta primleri fondan karşılanacaktır. Bu tutar yaklaşık işçi başına 124,55 YTL’ dir.

B) Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin kısmen hazinece karşılanmasında ise kanunun belirlediği özel bir şart bulunmaktadır. Dolayısıyla 01.10.2008 tarihinden itibaren Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde çalışan işçilerin %11 olan malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin 5 puanı hazinece karşılanacaktır. Bu da yaklaşık işçi başına hazinece karşılanacak tutar 31,94 YTL’ dir. Kanaatimizce, işçi çalıştırma kapasitesini tamamlamış olan şirketler için malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin kısmen hazinece karşılanması tercih edilmelidir..

1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren çalışma hayatında sıkça görülen işçilerin ücretsiz izne çıkarılma uygulaması genel ekonomik krizler ve zorlayıcı (deprem, yangın, su baskını vb) nedenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu olumsuz durumu gidermek maksadıyla ve işçilere sınırlı da olsa bir gelir güvencesi, “kısa çalışma ödeneği” adı altında  10.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Yasası ile sadece İş Yasası kapsamında olanlar için getirilmiştir.

Mevzuatta; kısa çalışma, en az dört hafta en fazla üç ay süreyle işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılarak uygulanması, kısa çalışma ödeneği; kısa çalışma, işin kısmen veya tamamen durması hallerinde yapılan ödeme şeklinde tanımlanmıştır.

Kısa çalışma, kısa süreli olarak geçici işlerde çalışmayla ilgisi yoktur. Çünkü kısa süreli olarak geçici işlerde çalışmada hizmet akdinin konusu olan işin mahiyetinden veya işçinin taahhüdünün geçici, kısa bir çalışmayı gerektirmesi söz konusudur.

Kısa Çalışmanın Şartları

Mevzuatımızda, kısa çalışma, kanunda sayılan sınırlı ve sayılı hallerde söz konusudur. Bu nedenle kanunda belirtilen;

- Genel ekonomik kriz veya
- Zorlayıcı sebepler

dışında kısa çalışmadan bahsetmek mümkün değildir.

Genel anlamda ekonomik krizden söz etmek için, ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumların ortaya çıkması gereklidir.

1994 ve 2001 yıllarında ülkemiz genelinde yaşanan ekonomik krizleri örnek göstermek mümkündür. Bu krizler nedeniyle işyerinin ciddi anlamda ekonomik sarsıntıya maruz kalmışsa (siparişlerin ortadan kalkması, ödeme güçlüğü v.s) kısa çalışmanın genel koşullarından biri gerçekleşmiş sayılır.

Zorlayıcı sebepler : İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine olanak bulunmayan, dışsal etkilerden ileri gelen, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması ve faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, seferberlik ve benzeri nedenlerdir.(

Kısa Çalışmanın Kapsamı

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanacakların kapsamı 26.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile genişletilmiştir. Bu bağlamda bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan ve sigortalı olan gazeteci, gemi adamı, Borçlar Kanunu kapsamında çalışanlarda koşulları yerine getirdiğinde işçiler gibi kısa çalışma ödeneğinden yararlanacaktır.

Kısa çalışma düzenlemesi ile bir ekonomik krizde veya zorlayıcı bir sebebin varlığı halinde, işyerinde işçiler arasında indirim yapma yerine, işçilerin tamamının veya bir kısmının geçici olarak ücretsiz izne çıkartılması ekonomik ve sosyal politika olarak tercih edilmektedir. Bu düzenlemede işçilerin geçici olarak ücretsiz izne çıkarılması “geçici bir işsizlik” olarak nitelenerek işsizlik sigortasından “kısa çalışma ödeneği” almaları öngörülmektedir.

Sigortalıların kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmeleri işsizlik sigortasına hak kazanma koşuluna bağlanmıştır. Buna göre son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan, son üç yıl içinde 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar kısa çalışma ödeneğinden yararlanır.

Kısa çalışma uygulaması işverenlerin, işçilerini kaybetmemelerini sağlayan önemli bir düzenlemedir. Kısa çalışma uygulaması ile kısmen de olsa işçilerin işsiz kalması önlenmekte ve Türkiye İş Kurumu’nu da işsizlik sigortasının bu işçileri yeniden işe yerleştirmek için yapacağı masraflardan kurtarmış olmaktadır.

Kısa Çalışmada Ödeneğin Kesilmesi:

Kısa çalışma esnasında aşağıdaki hallerden birinin gerçekleşmesi halinde kısa çalışma ödeneği kesilmektedir.

Ödenek alanların;

* İşe girmesi,
* Yaşlılık aylığı almaya başlaması,
* Herhangi bir sebeple silah altına alınması
* Herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması veya,
* Geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması halinde

Kısa Çalışma ödeneğinden aşağıdaki şartlarının birlikte bulunması durumunda yararlanılabilmektedir.

* Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak en az üçte bir oranında azaltan veya faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işverenin talebinin Bakanlıkça uygun bulunması,

* Kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 50. maddesine göre işçilerin, çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması,

* İşyerinde genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya faaliyetin kısmen veya tamamen durmasına neden olan sebeplerin en az dört hafta sürmüş olması,

* İşçinin Kısa Çalışma Ödeneği Bildirgesi ile birlikte işyerinin bağlı bulunduğu yerdeki Kurum birimine müracaat edilmesi,

Genel ekonomik kriz, ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumları ifade etmektedir.

Genel ekonomik krizin varlığını, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi veya bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı krizin varlığı ve niteliği hakkında ilgili kuruluşların görüşlerini alarak duruma açıklık getirir.

Zorlayıcı sebepler, işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine olanak bulunmayan, dışsal etkilerden ileri gelen, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması ve faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, seferberlik ve benzeri nedenleri içermektedir.

Zorlayıcı bir sebep dışında, ülke çapındaki bir kriz nedeniyle, işverenin işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli ölçüde azaltması kısa çalışma olarak nitelenecektir.

Ekonomik ya da yönetsel veya organizasyona dayalı olarak işyerinin kendisinden kaynaklanan bir krize girmesi o işyerinde kısa çalışma yapılmasını haklı gösterecek nedenlerden değildir.

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma konusunda işçi sayısı sınırlaması bulunmamaktadır. Bir işçi çalıştıran işyeri de bin işçi çalıştıran işyeri de uygulamadan yararlanır.

İşveren, kısa çalışmayı gerektirecek durumu derhal gerekçeleri ile birlikte Türkiye İş Kurumu’na, varsa toplu iş sözleşmesinin tarafı sendikaya bir yazı ile bildirir. Yasa koyucu işverene bildirimi yapması için belirli bir süre getirmemiştir. Derhal ifadesi ile yasa koyucu mümkün olan en kısa sürede bildirimin yapılmasını öngörmüştür.

Yapılacak bildirimde; işyerindeki genel ekonomik krizin veya zorlayıcı sebeplerin ne olduğu, etkileri, kısa çalışmanın başlatıldığı veya faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulduğu süre, kısa çalışma veya faaliyetin durdurulma kararının işyerinin bütününe ya da belli bölümlerine uygulanacağı, kısa çalışma yaptırılacak işçilerin adı ve soyadı, sosyal güvenlik sicil numaraları ile haftalık ortalama çalışma süreleri ve her bir işçi için ne kadar süreyle kısa çalışma yaptırılacağı, işyerinin unvan, adres, Bakanlık bölge müdürlüğü ile sosyal güvenlik işyeri sicil numarası gibi bilgilere yer verilir.

İşverenin yapmış olduğu talebin uygunluğunun tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yapılır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yapılacak tespit sonucunda kısa çalışmayı gerektirecek bir hususun olduğuna karar verilirse bu karar sonucunda işçiler işsizlik sigortasından “kısa çalışma ödeneği” almaya hak kazanacaklardır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kısa çalışma başvurusu uygun görülen işverenler, kısa çalışmanın başlaması veya faaliyetin durdurulması nedeniyle iş sözleşmesini askıya aldıkları sigortalılar hakkında üç nüsha kısa çalışma ödeneği bildirgesini düzenlerler. Söz konusu bildirgenin bir nüshası Türkiye İş Kurumu’nun ilgili birimine, bir nüshasını da sigortalıya verilir. Bildirgenin bir nüshası da işyerinde saklanır. Sigortalıların kısa çalışma ödeneğini alabilmeleri için bildirge ile birlikte işyerinin bağlı bulunduğu Türkiye İş Kurumu’nun ilgili birimine başvurmaları gerekir.

Zorlayıcı sebeplerle işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durması halinde, kısa çalışma ödeneği ödemeleri 4857 sayılı İş Yasası’nın 24. maddesinin (üç) numaralı bendinde ve 40. maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar.

Kısa çalışma ödeneği alan işçiler 5510 sayılı Yasanın 60-e maddesine göre genel sağlık sigortası kapsamında bulunmaktadır.

Kısa çalışma ödeneğine hak kazanma ve ödeneğin miktarı işsizlik ödeneği ile irtibatlandırılmıştır. İşsizlik sigortasına hak kazanma koşulları ile kısa çalışma ödeneğine hak kazanmanın koşulları birbirinden ayrı olarak değerlendirilmelidir. Kısa çalışma genellikle öngörülemeyen bir zorunluluğun sonucudur. Kısa çalışma ödeneğinin amacı sigortalının işsiz kalmasını önlemek ve sigortalının geçici bir sürede olsa bir gelirden yoksun kalmamasını sağlamaktır.